Aflatoksin; tahıllarda, yemlerde, insan gıdalarından ve her türlü kuru yiyecekte nemin artmasına bağlı olarak mantar türleri hızla üremesi ve küf zehri adı verilen zararlı bir madde oluşmasıdır.
Aflatoksin Nedir, Ne Demek?
Aflatoksin, kanserojen içeren zehirli bir maddedir. En zehirli olanı ise hem kanserojen madde içeren hem de gen yapısını değiştirme imkanı bulunan aflatoksin B-1'dir. Küfler genellikle yiyecekler üzerinde yeşil bir renk olarak belirirler. Çok derine inebilirler. Bu neden küflenmiş yiyeceklerin küflü yerlerini alıp geri kalanını tüketiyor olmak son derece yanlış bir durumdur.
Aflatoksin; insan sağlığını tehdit eden ve yiyecekler üzerinden vücuda bulaşan bir kanserojen maddedir.
İnsanlar ve hayvanlar bu zararlı küf zehrinin yiyeceklerden direkt olarak vücutlarına alabilirler. Aynı zamanda hayvanlar bu şekilde besin tükettiklerinde yumurta ve sütlerine bu zehir bulaşır ve insanlar bu şekilde bu zehre maruz kalabilirler. Bu küf zehrinin belirtileri kendini hemen göstermez. Uzun süre tüketilmesi sonucunda sinsi bir şekilde ortaya çıkmaktadır.
Aflatoksin Nasıl Oluşur? Nasıl Meydana Gelir?
Bu küf zehri genel olarak hasattan önce tarlada ekinlerde meydana gelir. Ekinin kurtulması tam sağlanmazsa ve depolaması sırasında kritik su miktarının üzerine çıkılırsa bu durumda ortaya çıkar. Sadece bu şekilde değil aynı zamanda böcek ve kemirgenlerde bu küf zehrinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Küflerin ortaya çıkması, gelişimi ve aflatoksin kontaminasyonu, çevreyle ve konakla etkileşim sonucu oluşur.
Küf istilası ve antioksidan oluşumu su, yüksek sıcaklık ve bitkinin böcekler tarafından istilaya uğraması sonucu oluşmaktadır. Bu durumu aynı zamanda zayıf gübreleme, yabani otlar ve yüksek ekin yoğunluğu da etkilemektedir. Aflatoksin isimli zararlı ve zehirli küf maddesinin oluşumu küf ve mikropların gelişimi ile etkilenmektedir. Bu zehirli madde yiyecekler üzerinde pamukçuk şeklinde kendini gösterir. Gözle tespit edilmesi oldukça zordur. Ürünün içerisine işlemiş olabilir.
Aflatoksin Oluşumu Nasıl Engellenir?
İnsan sağlığı açısından oldukça zararlı etkileri olan bu durumun önlenmesi için şunlar yapılmalıdır:
- Ürünün hasar görmemesi için tedbir alınmalıdır. Çünkü zedelenme küf oluşumunu etkilemektedir.
- Gelişmiş tarım teknikleri kullanılmalıdır.
- Ürünler zamanında hasat edilmelidir. Ürünlerin dalında kuruması engellenmelidir. Bu durum küf oluşumunu arttırmaktadır.
- Ürüne ve toprağa uygun sulama ve gübreleme yapılmalıdır.
- Ürün hasat edildikten sonra çok fazla bekletilmeden kurutulmalıdır. Çünkü hasat sonrası ürünlerde nem yüksek olur ve sıcaklık küf gelişimi için uygun bir durumdur.
- Kurutma sırasında ürünler sürekli kontrol altında tutulmalıdır.
- Kurutma işlemi gelişmiş yöntemler ile yapılmalıdır. Açık havada kurutma yapılacaksa topraktan en az 1 metre yüksekliğe serilmiş plastik tel, ağ üzerinde olmalıdır.
- Tüketiciler açıkta satılan ve nerede yapıldığı bilinmeyen yiyecekleri tüketmemelidir.
- Depolama koşulları sağlıklı bir şekilde sağlanmalıdır. Aksi halde küf zehrinin oluşumuna zemin hazırlamaktadır.
Aflatoksin Hangi Gıdalarda Bulunur? Nasıl Anlaşılır?
Bu zehirli madde gün içerisinde tükettiğimiz birçok besinde bulunabilir. Bu besinleri şu şekilde sıralayabiliriz:
- Çay
- Fındık
- Karabiber
- Antep fıstığı
- Kuru incir
- Yer fıstığı
- Kuru üzüm
- Pul biber
- Kuru kayısı
- Kırmızı biber
- Süt ve peynir
- Mısır
Tükettiğiniz besinlere daha çok dikkat ederek bu küf zehrini önlemeniz mümkündür. Birtakım önlemler alarak bu zehrin vücudunuza girmesini engelleyebilirsiniz. Yeşil pamukçuklar halinde gördüğünüz küflenmelerin meydana geldiği yiyeceklerin çürük kısmını alıp kalan kısmını kullanmak veya yemek oldukça tehlikeli olduğundan bunu yapmanızı kesinlikle önermeyiz. Aflatoksin zehri sizin sağlam sandığınız kısımlara da ilerlemiş olabileceğinden çürüme, küflenme gördüğünüz besinleri kesinlikle tüketmeyiniz.
