Tükenmişlik sendromu; yoğun ve stresi bir yaşantısı olan kişilerden meydana gelen, enerji düşüklüğü, yorgunluk ve bitkinlik gibi belirtiler ile kendini gösteren psikolojik bir durumdur.
Tükenmişlik Sendromu Nedir, Ne Demek?
Yıpranmışlık, güç ve enerji düzeyinin azalması ve kişinin içsel kaynaklarında oluşan tükenmişlik sendromu, genel olarak iş yaşantısında yoğun stres ve duygusal birtakım baskılar altında kalan ve sürekli insanlara yüz yüze olan bireylerde meydana gelen psikolojik bir durumdur. İlk olarak 1974 yılında Herbert Freudenberger tarafından tanımlanan bu durum, kişinin tamamen içsel duyguları ve hisleri ile ilgilidir. Tükenmişlik sendromu, umutsuzluk ve çaresizlik duygularının kişinin yapmış olduğu işe istemeden de olsa yansıtması olarak tanımlanır.
Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler hayata ve diğer insanlara karşı, olumsuz ve negatif düşünce tarzı ile yaklaşmaktadırlar.
Kişinin kaldırabileceği tempodan daha yoğun bir şekilde çalışması, iş hayatının gereğinden fazla stresli olması tükenmişlik sendromunun oluşmasına neden olmaktadır. Eğer kişi tükenmişlik içerisine çalışmaya devam ederse, bu sefer çöküş meydana gelir ve hastalık kendini göstermeye başlar. Ortaya çıkan belirtiler günlük yaşama ve kişinin çevresine de önemli ölçüde yansır. Günümüzde bu rahatsızlık pek çok kişide görülmektedir. Genel olarak ünlü isimlerde bu rahatsızlık sıklıkla ve yüksek oranda gözlemlenmektedir.
Tükenmişlik Sendromu Evreleri Nelerdir?
Genel olarak tükenmişlik sendromu evreleri 4 süreç halinde incelenmektedir. Birinci evrede kişi oldukça isteklidir. Kariyer planları yaparak tüm gücü ile çalışmaktadır. İkinci evreye geçildiğinde bu istek ve mutluluğun azaldığı gözlemlenmektedir. Kişi iş hayatındaki ufak sorunları büyük hale getirebilir ve yaptığı işten memnun olmayabilir. Tatminsizlik ortaya çıkar. Üçüncü evrede, çalışma hayatındaki olumsuzlukların düzelmeyeceğini, insanların değişmeyeceğini düşünür ve buna bağlı olarak ya başa çıkma yöntemleri geliştirir ya da işi aksatma gibi tutumlar içerisine girer. Aynı zamanda agresif bir tutum sergiler. Son evrede kişi artış mesleğine karşı inancını ve umudunu tamamen yitirmiştir. Herhangi bir şekilde mutlu değildir ve başarısı düşmektedir. Amaç artık sadece maddi bağlılık ve sosyal güvenceden ileri gelmektedir.
Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
Hastalık tüm dünya üzerinde birçok kişide görülmesine rağmen, pek çok kişi özel bir muayeneye ihtiyaç duymamaktadır. Hatta çoğu kişi farkında bile olmayabilir. Fakat bu durum ilerlemeye başladıkça farklı belirtiler ve semptomlar ortaya koymaktadır. Bu belirtileri şu şekilde açıklayabiliriz:
- Bedenen tükenmişlik hissi
- Duygusal anlamda yetersiz kalma ve tükenmiş hissetme
- Birtakım olumsuz düşüncelerin kişiyi esir alması ve karamsarlık
- Umutsuz olmak
- İşten soğuma ve geleceğe dair umutları yok etme
- Kişinin mesleki açıdan kendini özgüvensiz hissetmesi
- Bireyin kendini değersiz görmesi
- Sürekli yorgun hissetmek, unutkanlık ya da dalgınlık görülmesi
- Uyku problemlerinin ortaya çıkması ve buna bağlı olarak gelişen dikkat dağınıklığı
Tükenmişlik sendromunun psikolojik etkileri zaman içerisinde vücutta fiziksel belirtiler de oluşturabilir. Kronik kabızlık ve ishal gibi sindirim sistemi problemleri, solunum güçlüğü ve kalp çarpıntısının oluşması, baş ağrısı ile birlikte vücudun diğer bölgelerinde ağrı oluşması diğer belirtiler arasındadır.
Tükenmişlik Sendromu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Sosyal hayatı olumsuz yönde etkileyen ve psikolojik açıdan bireyi oldukça yıpratan bir durum olan tükenmişlik sendromu tedavisi kolay bir rahatsızlıktır. Tedavi hastalığın şiddetine göre değişkenlik göstermektedir. Sendromun hangi durumdan kaynaklandığı saptanır ve bunların düzeltilmesine yönelik birtakım tedaviler uygulanır. Eğer ki kişinin günlük yaşamını ve iş hayatını önemli ölçüde etkiliyorsa o zaman birtakım ilaçlar kullanılabilir. Genel tedavi ise stressiz, sakin bir hayatın devamlılığın sağlanmasıdır.
