Katatoni; donakalım olarak da nitelendirilen, daha çok majör depresyonda rastlanılan bir hastalık çeşidi olarak tanımlanmaktadır.
Katatoni Nedir, Ne Demek?
Eski zamanlarda şizofreni belirtisi olarak nitelendirilen katatoni; aynı zamanda günümüzde majör depresyon ve bipolar bozuklukta da görülen bir belirti olarak tanımlanmıştır. Bu hastalığa sahip olan kişiler garip sesler ve hareketler çıkartılar. Sıra dışı jest ve mimikler sergileyen bu hastalar, karşısındaki insanların çıkardığı seslerin aynısını yaparak, anlaşılması güç bazı hareketler meydana getirirler. Katatoni hastalığı motor sistemi ile alakalı bir problemdir. Garip şekillere girme, alınan pozisyonu aynı şekilde koruma ve yapılan hareketleri tıpkı aynaya bakar gibi aynı şekilde tekrarlamak sık görülen davranışlar olarak nitelendirilir.
Donakalma olarak betimlenen bu hastalıkta, hasta örneğin elini kaldırdığında öyle uzun saatler boyunca kalabilmektedir. Aynı pozisyonu çok uzun süre koruyabilirler. Bu tarz vakalarda bal mumu esnekliği olarak isimlendirilen duruma sıklıkla rastlanmaktadır. Bu oldukça tipik görülen bir durumdur. Hastanın bu şekilde kaldığı zaman ellerini havaya kaldırıp bıraktığınız zaman sanki cansız bir balmumuna dokunuyormuş gibi his alırsınız. Kaldırdığınız pozisyonda elleri o şekilde kalırlar. Bu duruma posturing denir sadece birkaç dakika değil saatlerce böyle kalabilirler.
Katatoni Nasıl Olur? Özellikleri Nelerdir?
Tekrarlayıcı ve anlamsız mimikler sergileyen katatoni hastaları, maniyerizm ismi verilen tuhaf ve saçma olarak nitelendirilen ve irade dışı gerçekleşen hareketler yaparlar. Örneğin bu hastaları içeriye çağırdığınız zamanda defalarca içeriye girip çıkma hareketi yapabilmektedir. Adım atar gibi yaparken aynı zamanda geri atım atabilir. Bunu defalarca tekrarlayabilir. Bu tarz durumların haricinde aynı zamanda bu hastalıkta ekolali olarak isimlendirilen durum da gerçekleşmektedir. Bu, söylediğiniz bir kelimeyi anında tekrarlaması olarak tanımlanan bir durumdur. Bu tepki davranışlarda görüldüğü zaman ekopraksi ismini alır. Yani yapmış olduğunuz bir hareketi aynı anda yapmaktadır. Bir yankılanma gibi söylediğiniz bir kelime ya da yaptığınız bir hareket aynı anda bu kişiler tarafından tekrarlanabilmektedir. Normal bir insanın bu duruma anlam vermesi güçtür. Çünkü katatonik hastalığı oldukça tuhaftır.
Donakalım Belirtileri Nelerdir? Nasıl Anlaşılır?
Genel olarak donakalım hastası olanlar söylenen bir sözü, yapılan bir hareketi aynı anda tekrar şeklinde yapılabilirler. Ellerini ya da kendilerini bir pozisyona sokup saatlerce bu şekilde kalabilirler. Bunların yanı sıra hastalar bazen uzun süre sessiz kalabilirler. Hasta hiçbir soruya cevap vermeyebilir ve hiçbir davranışa tepki göstermeyebilir. Donakalmış gibi görünen bu kişilerde ani bir hareketlenme, öfke, anlamsız şekilde bir şaşkınlık meydana gelebilir. Hasta kendini bir anda fırlatabilir ve aynı zamanda saldırgan bir tutum da izleyebilir. Yani hastanın ne yapacağını ve nasıl davranacağını kestirmek oldukça zordur.
Donakalım Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bu hastalıkta uygulanan en etkili tedavi yöntemi EKT yani elektrokonvülsif tedavisidir. Hastanelerde oldukça kolay bir şekilde yapılabilen bu tedavi eski zamanlarda kalp krizi geçirenlere ve kafa içi basıncı yüksek olanlara yapılmazken günümüzde rahatlıkla uygulanabilmektedir. Donakalım tedavisi günümüzde bu şekilde gerçekleştirilebilmektedir.
