Yapay tatlandırıcılar, kalorisi oldukça düşük olan ve tat almayı sağlayan bir maddedir.
Yapay Tatlandırıcı Nedir? Nasıl Olur?
Vücudumuzun hareket edebilmesi, yaşayabilmesi ve organlarımızın işlevlerini düzgün bir şekilde yerine getirebilmesi için enerjiye ihtiyacı vardır. Vücutta enerji kaynakları karbonhidratlardır. Şeker de karbonhidratlar sınıfında yer alır.
Şekerli gıdaları fazla tüketmek, yüksek enerji birikimine ve obeziteye yol açabilir. Ayrıca diş çürüklerinin başlıca sebebi de şekerli gıdaları fazla tüketmek olarak bilinir. Özellikle kişilerde şeker hastalığı veya obezite teşhis edildiği zaman şeker tüketimi oldukça sınırlandırılır ve onun yerine düşük kalorili veya kalorisiz yapay tatlandırıcılar tavsiye edilir. Bunlar kişinin vücuduna enerji vermeden tat almayı sağlayan, besleyiciliği olmayan, kalorisi düşük tatlandırıcılardır.
Yapay Tatlandırıcı Çeşitleri Nelerdir?
1. Enerji içeren tatlandırıcılar: Fruktoz, Ksilitol, Mannitol, Sorbitol
2. Enerji içermeyen tatlandırıcılar: Siklamat, Asesülfam-K, Aspartam, Sakarin
Günümüzde, Amerika'da onaylanmış 3 çeşit enerji içermeyen yapay tatlandırıcı kullanılıyor. Bunlar, aspartam, asesülfam K ve sakarindir. Diğer tatlandırıcılar hakkında hala araştırmalar yapılır.
Yapay Tatlandırıcılar Zararlı mı?
Sorbitol kullanırken günlük olarak alım miktarı eğer 30 gramı geçer ise hazımsızlık ve ishal sorunları yaşanabilir. Yapay tatlandırıcılar, emzirme dönemi ve gebelik dönemi içinde önerilmez. Hamile kadınların sakarin kullanması sonucu bu madde bebeğe geçebilir ve tehlikeli sonuçlara sebep olabilir. Küçük çocukların beslenmelerinde kullanmak yanlıştır. 2 yaş üstü çocuklarda ise belirli bir miktarda kullanılması gerekir. Tatlandırıcıların zararları hakkında kesin bilgiler oldukça azdır. Yine de pek çok şüpheyi barındırmaları sebebi ile tatlandırıcılar kullanılmadan önce bir doktor ile görüşülmesi önemlidir.
Yapay Tatlandırıcılar Nasıl Kullanılmalı?
Aspartam içerikli tatlandırıcıların fenilketonüri (metabolik bir rahatsızlık) hastaları tarafından kullanılmaması gerekir. Kişi eğer daha önce kullanmadığı bir tatlandırıcı kullanmaya başlamışsa veya daha önce hiç tatlandırıcı kullanmamışsa, az miktarda tatlandırıcı kullanıp deneme yaparak başlamalıdır. Günde 25 adet tatlandırıcıdan daha fazla tüketmemesi başlangıç için önemlidir. Tablet yapay tatlandırıcılar yüksek sıcaklık altında acı bir tat ortaya çıkartırlar. Bu nedenle yemek veya içecek pişerken değil ateşten alındıktan bir süre sonra tatlandırıcı eklemek daha doğru olacaktır. Son yıllarda oldukça sık kullanılan aspartamın, baş dönmesi, adet düzensizliği, baş ağrısı gibi yan etkilere sahip olduğu bilinen bir gerçektir. Aspartam, aşırı tüketildiği takdirde, beyin tümörü ve beyin hasarı meydana getirdiğine dair klinik çalışmalar bulunur. Bir diğer yapay tatlandırıcı olan siklamat ise yüksek dozda kullanıldığı zaman ishale neden olabilir. Ayrıca, laboratuvar çalışmaları sonucunda erkek farelerde mesane tümörüne sebep olduğu ortaya çıkmıştır.
Bitkisel Tatlandırıcı Stevia Nedir?
Alternatif tıp katılımı ile tatlandırıcılar konusundaki çalışmalar ilerletilmiş durumda. Ülkemizde, aspartam, sakarin ve asesulfam K içermeyen, bitkisel kaynaklı bir tatlandırıcı üretildi. Stevia adı verilen bir bitkiden elde edilen bir tatlandırıcı olan Stevia, şekerin içerdiğinden 40 kat daha yoğun tat içeren bir tatlandırıcı. Bu yapay tatlandırıcı, hem yemek hazırlarken hem de içeceklerde rahatlıkla kullanılabilir. Ayrıca, Stevia 400 derecelik sıcaklığa kadar hiçbir şekilde bozulmadan dayanabilir. Bu tatlandırıcı ile hazırlanan tatlılarda, ısıdan etkilenerek bozulma gerçekleşmez.
