Gluten; arpa, buğday, çavdar gibi tahıllarda yer alan, çölyak hastalarının kesinlikle uzak durması gereken, bir protein grubu olarak nitelendirilmektedir. Bu tahılların kullanılması ile üretilen işlenmiş gıdaların büyük çoğunluğunda yer alan gluten, bağırsakların emebilme gücünü azalttığı için insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Gluten hangi besinlerde bulunur diye merak ediyorsanız yazımızı okumaya devam ediniz.
Gluten Nedir, Ne Demek?
Ekmek, simit, poğaça gibi sık tüketilen unlu mamüllerin içerisinde yer alan gluten; prolamin ve glutenin olmak üzere iki protein gurubundan meydana gelen bir bileşendir. Bazı kişilerde gluten içeren besinler tüketildiği andan itibaren bağışıklık sistemin bunu tolere etmeye çalışır. Çölyak hastalığı ya da gluten alerjisi olan kişilerin bu tarz besinleri asla tüketmemesi gerekmektedir.
Buğday ununda bulunan ve suda çözünmeyen bir protein grubu olarak isimlendirilen gluten, içerisinde yer alan gliadin maddesi nedeniyle sindirim sistemi problemleri meydana getirir. Bununla bilikte glutenin vücuttaki iyi bakterileri beslediğine yönelik probiyotik etkisinin olduğu da belirtilmektedir. Fakat uzmanlar tarafından tüketilmemesi önerilmektedir. Fırınlanmış gıdalarda ve ürünlerin raf ömrünün uzatılması konusunda yararlanılan gluten aynı zamanda kozmetik ürünlerde, oyun hamurlarında, diş macunlarında, gargaralarda, ilaçlarda ve takviyelerde değişik oranlarda yer alabilmektedir.
Gluten Nelerde Var? Nelerde Yok?
Günlük hayatta tükettiğimiz pek çok besinin içerisinde gluten bulunmaktadır. Pirinçte ya da bulgurda gluten var mı, hangi besinler gluten içerir diye merak ediyorsanız, sizler için gluten nelerde var sıralayabiliriz:
- Buğday unu, buğday nişastası ve kahverengi un içerisinde bulunmaktadır.
- Çavdar ve arpada vardır.
- Pide, ekmek, lavaş, pasta, kek ve turta gibi besinlerin içerisinde rastlanmaktadır.
- Kahvaltılık gevrek, kurabiye, kraker, bisküvi gluten içeren gıdalar arasındadır.
- Cips, paket halinde patates kızartmaları, bulgur, kepek ve irmik gluten içermektedir.
- Makarna, erişte, et suyu, işlenmiş et, deniz ürünü ya da et taklidi gluten barındırmaktadır.
- Baharat karışımları, çorba ve harçları, tam damıtılmamış sirke, şeker ve sakızlar içerisinde yer almaktadır.
- Soya sosu, salata sosları ve soslu kuruyemişler içerisinde vardır.
Gluten nelerde yok diye bakacak olursak eğer;
- Sebzeler: Marul, kıvırcık salata, ıspanak, pazı, kara lahana,Yonca filizi, brüksel lahanası, kuşkonmaz, yeşil fasulye, maydanoz, taze soğan, tere, rezene, şalgam, pırasa, beyaz lahana, karnabahar, bal kabağı, soğan, sarımsak, arpacık soğanı, salatalık, mantar, enginar, çin lahanası, kereviz, turp, meksika turpu, kırmızı biber, domates, patlıcan ,su kestanesi, yeşil biber ve brokolidir.
- Meyveler: Limon, avakado, misket limon, üzüm, mango, kayısı, kavun, papaya, kuru erik ve ananastır.
- Tahıllar: karabuğday, kahverengi ve beyaz doğal pirinç, kinoa, darıdır.
- Yağlar: Hindistan cevizi yağı, saf zeytinyağı, susam yağı, otla beslenen hayvanların iç yağı, avokado yağı, badem yağı, ceviz yağı, ghee yağıdır
- Baklagiller: Bezelye, nohut, mercimek, fasulyedir.
- Et Ürünleri: Balık etleri tavuk eti ve kırmızı et.
Glutensiz beslenmek her zaman daha sağlıklı olarak ifade edilmektedir. Özellikle gluten alerjisi söz konusu ise beslenme düzeyinde bu gıdalara dikkat edilmelidir. İçermeyen besinler tüketilmelidir.
Gluten Alerjisi Belirtileri Nelerdir?
Vücuda giren glutene karşı bağışıklık sisteminin anormal bir şekilde tepki vermesi gluten alerjisi olarak tanımlanır. Bazı kişilerde gluten içeren gıdaları solumak bile alerjik etkiler oluşturabilir. Her yaşta görülebilen bu durum çocuklarda daha fazla görülür. Belirtilere baktığımızda ise; kurdeşen, nefes almada zorluk, mide bulantısı, şişkinlik, dikkat dağınıklığı şeklindedir.
Glutensiz Beslenme Diyeti Nedir?
Eğer ki gluten hassasiyeti ya da alerjisi söz konusu is ekişinin glutensiz beslenme diyeti uygulaması gerekmektedir. Gluten içermeyen besinlerin tüketilmesi normal insanlar için de daha sağlıklı olmayı sağlar. Kilo vermeye etki eder ve enerjik olmayı sağlar. Bu diyet gluten içeren besinlerin tüketilmemesi ile yapılır. Glutene karşı hassasiyeti olmayan kişilerin devamlı olarak bu şekilde beslenmesi vücutta lif, demir, kalsiyum, magnezyum ve B vitaminleri eksikliği oluşturabilir. Bundan dolayı alerjiniz yoksa az da olsa tüketebilirsiniz.
