Halk tarafından pek fazla bilinmeyen pelemir otu, hanımeligiller familyasından gelen bitki türüdür.
Pelemir Nedir, Ne Demek? Nerede Yetişir?
Hanımeligiller familyasından gelen pelemir birçok ülkede yetişmektedir. Yetiştiği ülkeler ise Avrupa'nın güney kısımları, Güney Afrika, Kuzey Afrika, Batı Asya ve Orta Asya'dır. Atmış beş türünün olduğu söylenebilir. Çiçekleri olan yabani bir ot türüdür. Latince ismi ise cephalaria olarak ifade edilir. Boy ölçüsünün 0.8 ila 2 metreye kadar görüldüğü söylenebilir. Hem çok yıllık hem de yıllık çeşitleri vardır.
Otsu çiçekli bitki türü olan pelemir otunun dokusu tüylüdür ve çeşidine göre sarı, pembe ve beyaz renkte çiçekleri bulunmaktadır.
Türkiye'de halk bu bitkiye acımuk, melemür, acımık, belemir ve belemür isimleri ile hitap etmektedir. Türkiye'nin orta Anadolu kısımlarındaki tarlalarda Cephalariae syriacae çeşidi çoğunluktadır. Bazı türlerinin bahçelerde süsleme yapmak için yetiştirildiği söylenebilir. Bahçe bitkisi olarak kullanılmak için uygun olan çeşidi C. Gigantea'dır. Bu cinsin yaprakları yeşil ve çiçekleri sarıdır. Yapısı güçlü olduğu için dik bir şekilde iki metreye kadar uzamaktadır. Türünün Kafkasya kökenli olduğu belirtilebilir.
Pelemir Bitkisinin Diğer Adı Nedir?
Bu bitkinin diğer ismi cephalaria syriaca olarak tanımlanır. Fakat halk arasında bitkiye acımuk, belemir, acımık, melemür gibi çeşitli isimler takılmaktadır. Bu ot soğuğa dayanıklı olduğu gibi iklim seçen bir bitki değildir. İçinde kil, kum, silt barındıran toprakları sever ve bu topraklarda iyi bir şekilde gelişme gösterir. Toprak derinliğine ihtiyaç duymadığı söylenebilir. Haliyle erozyona dayanıklı olmayan topraklarda ve eğimi olan yamaçlarda dahi yetişebilmektedir. Bitkinin tohumu ve yağı değerlendirilmektedir. Tohumlarından yağ elde edilmektedir. Bunun yanı sıra tohumundan çıkarılan un ekmek yapılan un ile karıştırılmaktadır. Bu sayede ekmeğin tadı aromatik bir lezzet kazanır. Pelemir yağının hayvancılık ve deri sektöründe sıklıkla kullanıldığı söylenebilir. Bazı yörelerde ise tohumu yem olarak kullanılabilmektedir.
Pelemir Otu Nasıl Yetişir?
Bahar aylarında acımık bitkisi buğday tarlalarında görülebilir. Çiçekleri mor renktedir ve bazı kişiler bu bitkiye peygamber çiçeği demektedir. Bitkinin gövdesi gibi dalları da tüylüdür. Yapraklarının yeri karşılıklı şekillerde, sapları kısa, şekilleri oval ve üst kısımları tüy ile kaplıdır. Çiçeklerinin şekli tüpe benzer ve morumsu, kırmızı renklerde görülebilir. On iki ila yirmi çiçeğin bir araya gelmesi ile çiçek kümesi oluşmaktadır. Meyveleri ilk başlarda yeşil renkte olgunlaşmaya başlaması ile açık, koyu kahverengi renklerine dönüşmektedir.
Pelemir Bitkisi Nasıl Kullanılır?
Türkiye'de on iki çeşit acımık çeşidi vardır. Cephalaria syriaca türü en bilindik olan cinsidir. Bu cins Güney ve Orta Anadolu'da yetiştirilir. Genellikle Erzincan ve Kayseri gibi memleketin batı kısımlarında kullanılmaktadır. Kullanılma şekli ise buğday ile karıştırılmasıdır. Buğday ile karıştırılan acımık acımsı bir un tadı meydana getirmektedir. Ayrıca pelemir bitkisi çoğunlukla deri sektöründe ve hayvanların yağlanmasında kullanılmaktadır.
