Siyez buğdayı, genetik olarak 14 kromozom sayısına sahip olan ve dünyadaki ilk buğday çeşidi olarak nitelendirilen bir besin kaynağıdır. Bazı yörelerde kaplıca buğdayı olarak tanımlanmaktadır. Siyez buğdayı hakkında bilgi vereceğimiz bu yazımızda aynı zamanda siyez buğdayının faydalarına ve nerede yetiştiğine de değineceğiz.
Siyez Buğdayı Nedir? Neden Değerlidir?
Genetiği bozulmamış buğday türü olarak tanımlanan siyez buğdayı; bulguru, unu yapılabilen ve besleyiciliği oldukça yüksek olan bir besin kaynağıdır. 2n kromozom yapısında olan bu buğday, tek başakçıklıdır ve sıkı kavuz yapısına sahiptir. Bu özelliği sayesinde hastalıklara ve zararlı böceklere karşı dayanıklıdır. Bununla birlikte kurak şartlara ve fakir topraklara da dayanıklı olduğunu belirtmek mümkündür. İçerisinde bol miktarda litoin barındıran bu buğdayın glisemik indeksi düşüktür. Protein, fenolikler, tokoferoller ve karotenoidler gibi bileşenler bakımından diğer buğday türlerine göre daha zengindir. Siyez buğdayı neden değerli diye baktığımızda gerek yapısı gerekse içeriğinden kaynaklı bir durum olduğunu belirtebiliriz.
Siyez Buğdayının Faydaları Neledir?
Tarihi çok eski zamanlara dayanan siyez buğdayının faydalarını şöyle sıralayabiliriz:
- Antioksidan açısından oldukça zengindir. Bu özelliği sayesinde hücre yapısını korur ve onarır.
- Tam bir lif kaynağı olarak tanımlanabilir. Bu etkisi bağırsakların düzenli ve dengeli çalışmasına yardımcı olmaktadır. Bağırsakları temizler ve sindirim sisteminin fonksiyonlarını artırır.
- Dünya üzerinde glisemik indeksi insan vücuduna en uygun olan besindir.
- Folik asit açısından zengin değerlere sahiptir. Bu özelliği anne sütünün artmasını sağlar. Hamile kadınlar için de besleyici olmaktadır.
- Bağırsak kanserinin önlenmesine yardımcı olan siyez buğdayı, radyasyona karşı da dayanıklı bir gıdadır. Nükleer savaşlara karşı bazı ülkeler depolarında bu bulguru bekletmektedir.
- Vitamin ve mineral açısından zengin olan bu buğday mide rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Bununla birlikte doymamış yağ asitlerine sahiptir ve böylece kalp sağlığına iyi gelmektedir.
- Yağ oranı düşük olan ve hiçbir şekilde kolesterol içermeyen siye buğdayı, kandaki yağın düşmesine destek olmaktadır.
- İçerisinde B vitaminleri barındırmaktadır. Bu özelliği sayesinde sinir sistemi ve sindirim için faydalıdır.
- Protein değeri oldukça yüksektir. Karbonhidrat değeri ise düşüktür. Gluten değeri de oldukça düşüktür.
- Cildin beslenmesine yardımcı olan siyez buğdayı kırışıklıkların azalması için etkilidir.
- Siyez bulgurunda bakliyatlardan alınan minerallerin engellenmesine neden olan asit değerini bulunmamaktadır.
Diğer buğdaylar işlendiği zaman besin değeri düşmektedir. Fakat bu buğdayı işlenmesi geleneksel yöntemlerle gerçekleştirildiği için bulgur haline getirildiği zaman besin değeri düşmemektedir. Ayrıca normal bulgura göre pişme süresi daha geçtir.
Siyez Buğdayı Nerede Yetişir?
Ülkemizde daha çok Kastamonu ilinde yetişen siyez buğdayı özellikle İhsangazi, Devrekani ve Seydiler bölgelerinde yetişmektedir. Faydaları ve içeriği sayesinde yetiştirilmesi için teşvikler artırılmaktadır. Genetik bozulmamış tek buğday olması onu dünya üzerinde de değerli kılmaktadır. Türkiye haricinde Fas, Fransa, Balkanlar'da da yetiştiriciliği yapılmaktadır. Düşük verimliliği ve kabuklu yapısından dolayı ekimi çok fazla yapılmamaktadır. En verimsiz toprakta bile yetişme özelliği gösteren bu buğday için sulama, ilaçlama ve gübreleme yapmaya gerek yoktur.
Siyez Buğdayı Nasıl Tüketilir?
Günümüzde siyez buğdayı unu ve bulguru tüketimi sağlanmaktadır. Bulgurundan pilav, kısır ve köfte yapılabilmektedir. Siyez unu ile ise birçok hamurişi tarifi uygulanabilmektedir. Sağlık açısından oldukça faydalı olan siyez buğdayının kalori değeri de düşüktür. Marketlerde ve internet üzerinde uygun fiyatlar ile satışı yapılmaktadır.
