Oldukça eski bir tarihi olan kımız; ilk olarak Orta Asya'da Moğolistan ve Türkmenistan kavimleri tarafından içilmiş, kısrak sütünün fermente edilmesi ile elde edilmiş olan geleneksel bir içecektir.
Kımız Nedir, Ne Demek?
Orta Asya'da en çok bilinen ve sıklıkla tüketilen milli bir içecek olan kımız, kısrak sütünün mayalanması ile elde edilen bir içecektir. İlk Türkler için oldukça önemli olan kımızı yapan kişiler İskitler tarafından bilinçli bir şekilde kör edilmekteydi. Bu davranışın sebebi ise kımız yapmanın sırrının bir başkası ile paylaşılmamasıdır. İbn-i Sina kımızın tedavi amacı ile kullanıldığını belirtmiştir.
Çok eski bir tarihi olan kımız, süt şekeri bakımından oldukça zengindir. Beyazımsı bir sıvı şeklindedir ve belirli bir mikroorganizma topluluğunun faaliyeti sonucunda elde edilmektedir. Yani asıl olara sür asidi bakterileri ve mayalardan ibarettir. Bu mikroorganizmalar sütteki süt şekerine etki yapar ve asit, alkol ve CO2 meydana getirirler. İçeriğindeki alkol miktarı kefirden daha fazladır. Asit değeri ise kefir ile aynıdır.
Kımız Nasıl Yapılır? Nasıl İçilir?
Oldukça zahmetli bir şekilde elde edilen kımız için kısrak sütü gereklidir. Kısrak sütünün içerisinde bir önceki kımız eklenir ve bu şekilde yağım aşamasına geçilir. Yani kısrak sütü kımız ile fermente edilir. Şeker oranı normal inek sütüne göre daha şekerli olan kımız, yoğun bir tada sahiptir. Kısraklara sağıldıktan sonra henüz ılık haldeyken, mayalama başlar.
Kımıza tadını veren bir başka unsur kullanılan yayıklardır. Kımız için uygun olan yayıklar toruk ya da saba olarak bilinen at derisinden elde edilen tulumlardan oluşmaktadır. Mayalanmış olan kısar sütü yayığa koyulur. Daha sonra 45 dakika bişkek ile harmanlanır. Bu işlemlerden 24 saat sonra mayalanma gerçekleşir. Kısrak sürünün içerisinde yer alan şeker bu karışım sırasında alkole dönüşür. İçindeki karbondioksit gazı da ortaya çıkar. Kımız nasıl içilir diye baktığımızda normal ayran gibi tüketilebilir.
Kımız Faydaları Nelerdir? Tadı Nasıldır?
Diğer süt ürünlerine göre daha fazla laktoz barındıran kımızın tadı ise daha tatlıdır. Laktoz değeri sayesinde anne sütü ile benzerlik gösterir. Bağırsak sağlığı için oldukça faydalıdır. Bağırsaklardaki yüksek asidi dengeler. Bağırsaklarda meydana gelen mikroorganizmaları sağlıklı hale getirmektedir. Protein bakımından oldukça yüksek olan bu içecek sindirimi kolaylaştırmaktadır.
Bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlayan kımız sütü, solunum yolu hastalıklarında iyileştirici etki meydana getirir. Daha rahat nefes almayı sağlar. İştah açıcı özelliği de vardır. Hepatit hastalıkları için faydalıdır. Damar sertliğini giderir ve kalp-damar hastalıkları için yararlıdır. Böbreklerin korunmasını sağlayan kımız, idrara çıkmayı kolaylaştırır ve zararlı maddelerin vücuttan atılmasını sağlar. Bununla birlikte cinsel gücün artırılması ve vücut ısısının korunmasını da sağlar.
Kımız Zararları Nelerdir? Helal mi?
Dengeli ve düzenli bir şekilde tüketildiği zaman yan etkisi bulunmayan kımız helal mi diye sorulmaktadır. Bunun nedeni içerisindeki alkol oranıdır. İslamiyet'e göre alkol içeren ve sarhoş eden içeceklerin içilmesi günahtır. Kımızın içeriğindeki alkol oranı nedeniyle kımızın içilmesi birçok kaynakta haram olarak nitelendirilmektedir.
Çok eski zamanlardan beri içilen geleneksel bir içecek olan kımız zararları aşırı bir şekilde tüketildiği zaman meydana gelmektedir. Ayrıca belirtmek gerekir ki içeriğinde yer alan alkol oranı % 1,5'tir ve bekleme süresi artırıldığında % 2,5 olmaktadır.
