Çölyak hastalığı; gluten maddesine karşı bağışıklık sisteminin anormal bir tepki vermesi sonucunda ortaya çıkan, genel olarak 1 yaşından itibaren gluten içeren gıdaların tüketilmesi ile kendini gösteren, kusma, bulantı, halsizlik gibi belirtiler ile kendini gösteren bir rahatsızlıktır.
Çölyak Hastalığı Ne Demek?
Oldukça yaygın bir hastalık olan ve sayısı her geçen gün artan çölyak hastalığı, dünya üzerinde pek çok kişi rastlanılan bir rahatsızlıktır. Bu hastalık gluten isimli proteinin vücuda girmesi sonucunda bağışıklık sisteminin farklı ve normal olmayan tepkiler göstermesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu protein tüketildiği zaman ince bağırsakta iltihaplanma meydana gelir. Bu iltihaplanma bağışıklık sistemini etkiler ve çölyak hastalığı bu aşamada belirti vermeye başlar.
Çölyak hastalığı hem alerjik hem de otoimmün unsurlar içeren bir rahatsızlıktır.
Bağırsak mukozasında bulunan ve besinlerin kana geçişini kolaylaştıran villus isimli çıkıntılar; gluten tüketimi sonucunda bağışıklık sisteminin kendi dokularına zarar veren antikorlar üretmesi sonucunda düzleşirler. Bu durum sonucunda ise eksik beslenme ortaya çıkar. Yani kişi ne kadar yerse yesin vücuduna yeterli oranda besin girişi sağlanmaz. Çölyak hastalığı alerjik ya da otoimmün olabilmektedir. Alerji durumlarında bağışıklık sistemi zararsız maddelere karşı bir reaksiyon meydana getirmektedir. Bu tıpkı çölyak hastalığında olduğu gibidir. Bağışıklık sistemi vücuda giren glutene karşı aşırı bir tepki oluşturmaktadır.
Çölyak Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Genel olarak çölyak hastaları, gluten içeren yiyecekler tükettiği zaman, karın ağrısı, şişlik ya da yağlı ishal şeklinde belirtiler ortaya çıkmaktadır. Bu belirtiler daha sonra yerini kronik hastalıklara bırakmaktadır. Bağırsaktaki mukoza bu hastalığın gelişmesi ile birlikte hasar görür. Bu durum sonucunda ise yemeklerin emilimi azalır ve demir eksikliği gibi durumlar söz konusu olur. Bunu beraberinde kilo kaybı takip eder.
Günümüzde pek çok kişide görülen çölyak hastalığının belirtileri bazen bağırsak ile ilgili olmayabilmektedir. Bazı zamanlarda ciltte birtakım belirtiler meydana getirmektedir. Ciltte kırmızı cilt döküntüleri ve kaşıntı oluşumu, halsizlik, solukluk, dilde yanma, kemik erimesi, kas zayıflığı, kemiklerde ağrı, K vitamini eksikliği ve A vitamini eksikliğine bağlı olarak gece körlüğünün oluşması gidi durumlarda bu hastalığın belirtileri olabilmektedir. Bu hastalık çocuklarda ise, kansızlık, kusma, kas erimesi, iştahsızlık, karında şişlik, ishal ve kusma gibi belirtiler ile kendini göstermektedir.
Çölyak Hastalığının Nedenleri Nelerdir?
Kesin bir nedeni olmayan bu hastalık genel olarak genetik ve çevresel etkenler sonucunda meydana gelmektedir. Ailesinde çölyak bulunan kişilerde bu hastalığın ortaya çıkma olasılığı oldukça yüksektir. Ayrıca beslenme şekli, bağırsaklarda oluşan bakteriler ve gastrointestinal enfeksiyonlar bu rahatsızlığın oluşumuna neden olabilmektedir. Buğday, arpa, çavdar ve yulafta gluten bulunmaktadır. Bunları içeren besinlerin tüketilmesi de hastalığı tetikler. Patates, pirinç, mısır ve soya ise çölyak hastaları ile risk oluşturmayan besin grubudur.
Çölyak Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bu hastalık için tedavi yöntemi, tüketilen yiyecekler arasından gluten içeren tüm gıdaları çıkarmaktadır. Çölyak hastalığında buğday, arpa, yulaf ve çavdardan üretilmiş olan her türlü ekmek, kek, börek, makarna gibi besinlerden uzak durmalısınız. Eğer kişide ciddi bir beslenme problemi meydana çıkarsa doktorlar tarafından K, D ve B12 vitaminleri, folik asit, demir, çinko ve kalsiyum bileşenlerinin tüketilmesi önerilmektedir.
