Sirkadiyen ritim; vücudun dinlenme ve çalışma sürecini ayarlayan, biyolojik saat olarak tanımlayabileceğimiz metabolik bir döngüdür.
Sirkadiyen Ritim Ne Demek?
Vücudun kimyasal ve hormonal metabolizmasını düzenleyen sirkadiyen ritim; ana saat ya da usta saat gibi isimlerle de bilinen genel olarak 24 saatlik bir döngü haline oluşan biyolojik düzendir. Uyku ve uyanıklık, beslenme gibi durumların ayarlanmasını sağlayan bu döngü sistematik bir şekilde gelişmektedir. İnsan vücudunun biyolojik saati beyin hücreleri ile planlı ve etkileşimli olarak çalışmaktadır. Bu etkinin en önemli özelliği kişide meydana getirmiş olduğu uyku düzenidir.
Sirkadiyen ritim; vücut tarafından üretilen, fakat dış uyaranlardan da etkilenebilen bir döngüdür.
İnsan vücudu her ne kadar karmaşık gibi görünse de asıl olarak belli bir denge-düzene bağlı olarak çalışmaktadır. Biyolojik saatimize göre hareket etmemiz asıl olarak beynimizin bizi uyarması ve bir düzene sokması anlamına gelmektedir. Sirkadiyen ritim asıl olarak endojen bir özelliğe sahip olsa da, bu durumu etkileyebilecek dış faktörler de bulunmaktadır. Bunlardan biri ışıktır. Sabah güneş ışığının içeriye vurması sonucunda uyanabilirsiniz. Işığın meydana getirmiş olduğu etkileşim beyine ulaşır ve buradaki uyarıcı etki uyanmayı sağlayabilir. Bu durumdan etkilenebileceğiniz gibi hiç etkilenmeyedebilirsiniz. Fakat her ne koşulda olursanız olun sirkadiyen ritim vücut tarafından uygulanmaktadır.
Sirkadiyen Ritim Bozulursa Ne Olur?
Bazı durumlar ve koşullar biyolojik ritimlerde bozukluk meydana getirebilmektedir. Deniz aşırı yolculuk, beslenme şekilleri ya da farklı birtakım dış etkenlere bağlı olarak bozulma ve düzensizleşme meydana gelebilir. Sirkadiyen ritim uzun süre boyunca bozuk olursa beraberinde uyku bozuklukları meydana gelir. Hatta bipolar, kalp damar rahatsızlıkları ve kanser gibi hastalıklar oluşabilir. Çünkü biyolojik saatte oluşan bozukluk zaman içerisinde kronik hale gelebilir ve bu da vücudu oldukça zorlar. Organlar yeterli bir şekilde çalışamaz ve bunun sonucunda birtakım hastalıklar meydana gelir.
Sirkadiyen ritim bozukluğu genel olarak kişilerde uyku düzensizliği meydana getirir. Bu da zaman içerisinde dikkat verememe, konsantrasyon bozukluğu oluşturur. Gün içerisindeki üretkenliğinizi ciddi oranda sekmeye uğratabilir ve kendinizi iyi hissetmeyebilirsiniz. Vücudumuzun çalışır halde olmasını ve gerektiği zaman dinlenmesini sağlayan sirkadiyen ritim bozukluğu çevresel herhangi bir uyarı ya da etkileşim olmadığı zaman da işlemektedir. Bozulması ise çoğu zaman dış etkenlere dayalı olarak gerçekleşmektedir.
Sirkadiyen Ritim ve Beslenme İlişkisi Nedir?
Vücudumuz devamlı olarak çalışır haldedir. Tükettiğimiz besinleri ayrıştırmak, sindirmek gibi birçok etki sağlamaktadır. Yemek yedikten belli bir süre sonrasında enerjiye ve besine ihtiyaç duyduğundan beyin hücreleri ile etkileşim dahilinde açlık hissi meydana getirir. Biyolojik saate göre beslenmeniz ihtiyacınız olanı tüketmeniz anlamına gelmektedir. Burada meydana gelen bir bozukluk sık sık yemek yeme ve kilo alımı ya da tam tersi etkiler oluşturabilmektedir.
Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Uyku bozukluğu, uykuya dalmada problem yaşanması ya da farklı zamanlarda uykunun gelmesi sirkadiyen ritim bozukluğunun belirtileri arasındadır. Bu tarz durumlarda uzman bir doktora başvurmalısınız. Işık tedavisi, melatonin hormonu ya da davranış biçimlendirme gibi yöntemler ile tedavi gerçekleştirilebilmektedir.
